Akadca

Akadca (Akadca: ­ĺÇŁ­ĺůŚ­ĺü║­ĺîĹ akkad├╗, ak-ka-du-u2; logogram: Akadca: ­ĺîÁ­ĺćá URIKI),[1][2] Do─ču Sami dillerine ait Antik Mezopotamya'da, ├Âzellikle Asur ve Babil imparatorluklar─▒nda kullan─▒lm─▒┼č ├Âl├╝ dil. Dil, kayda ge├žmi┼č ilk Sami dili olup,[3] aslen soysal a├ž─▒dan akraba olmad─▒─č─▒ S├╝merce i├žin kullan─▒lm─▒┼č ├živi yaz─▒s─▒ ile yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Akadca ismini Akad ─░mparatorlu─ču'nun ba┼čkenti Akad ┼čehrinden alm─▒┼čt─▒r. Bir izole dil olan S├╝merce ve Akadcan─▒n birbirleri ├╝zerindeki kar┼č─▒l─▒kl─▒ etkile┼čimleri, bu iki dilin bir dil birli─či i├žerisinde s─▒n─▒fland─▒r─▒lmas─▒na yol a├žm─▒┼čt─▒r.[4]

Akadca
li┼í─ünum akkad─źtum
B├Âlge Mezopotamya
Etnisite Akadlar
├ľl├╝ dil M├ľ 29. 8. y├╝zy─▒llar.
Dil ailesi
Afro-Asyatik diller
Yazı sistemi Çivi yazısı
Resmî durumu
Resm├« dil Akkad ─░mparatorlu─ču
Dil kodlar─▒
ISO 639-2 akk
ISO 639-3 akk

S─▒n─▒fland─▒rma

Akadca, di─čer Sami dilleri ile birlikte Afrika ve Orta Do─ču'ya yay─▒lm─▒┼č Afro-Asyatik dil ailesi i├žerisinde de─čerlendirilir. Yak─▒n Do─ču'daki Sami dilleri i├žerisinde Ebla diliyle beraber Do─ču Sami dilleri alt grubunu olu┼čturur. Bu grup Kuzeybat─▒ ve G├╝ney Sami dillerinden, y├╝klem-├Âzne-nesne veya ├Âzne-y├╝klem-nesne yerine ├Âzne-nesne-y├╝klem s─▒ras─▒ g├Âstermesi y├Ân├╝nden ayr─▒d─▒r. Bu ├Âzelli─čin bu grupta S├╝merce etkisiyle geli┼čti─či d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Tarih├že

Akad Kral─▒ Sargon'nun Mezopotamya'daki geni┼člemesi

Akadca yer isimleri S├╝mer metinlerinde ilk olarak M├ľ 3. biny─▒l─▒n ortalar─▒nda tespit edilmi┼čtir.[5] M├ľ 25. ve 26. y├╝zy─▒llarda tamamen Akadca yaz─▒lm─▒┼č metinler ├╝retilmeye ba┼članm─▒┼čt─▒r. M├ľ 10. y├╝zy─▒lda ise dil, Babil ve Asur b├Âlgelerinde Babil ve Asur Akadcas─▒ olmak ├╝zere 2 de─či┼čkeye ayr─▒lm─▒┼čt─▒r. Ke┼čfedilmi┼č ├žo─ču Akadca metin Yak─▒n Do─ču'da Demir ├ça─č─▒'na d├╝┼čen bu d├Ânemde ├╝retilmi┼č olup, din├«, hukuk├«, resm├« ve asker├« pek ├žok dok├╝man─▒ i├žermektedir. Dil, Bronz ├ça─č─▒ ├ç├Âk├╝┼č├╝'ne kadar Yak─▒n Do─ču'da lingua franca stat├╝s├╝ne sahip olmu┼čtur.

Dilin soyunun t├╝kenmeye ba┼člamas─▒, Demir ├ça─č─▒'na d├╝┼čen Yeni Asur ─░mparatorlu─ču d├Âneminde meydana gelmi┼čtir. M├ľ 8. y├╝zy─▒ldan ba┼člayarak imparatorlukta Aramicenin en eski formu olan Eski Aramice yayg─▒nla┼čmaya ba┼člam─▒┼čt─▒r. Helenistik D├Ânem'de dil, Asur ve Babil b├Âlgelerindeki tap─▒naklarda ├žal─▒┼čan rahipler ve akademisyenlerin kullan─▒m─▒ ile s─▒n─▒rl─▒ kalm─▒┼č, ke┼čfedilmi┼č son Akadca metin MS 1. y├╝zy─▒la tarihlenmi┼čtir.[6] Modern dillerden S├óbi├«ce ve S├╝ryanice (Yeni Aramice), Kuzeybat─▒ Sami dilleri olmalar─▒na ra─čmen Akadca s├Âz varl─▒─č─▒ ve dilbilgisi ihtiva etmektedir.[7]

├ľrnek metin

A┼ča─č─▒da 7. Hammurabi Kanunu yer almaktad─▒r.[8] ├çevrilmi┼č kelimelerin yanlar─▒na h├ól ve cinsiyetleri ile zaman ve ┼čah─▒s bilgileri e─čik olarak eklenmi┼čtir.

┼íumma aw─źl-um l┼ź kasp-am l┼ź ߪźur─üß╣ú-am l┼ź ward-am l┼ź amt-am
e─čer adam (yal─▒n h├óli) veya g├╝m├╝┼č (belirtme h├óli) veya alt─▒n (belirtme h├óli) veya k├Âle (eril, belirtme h├óli) veya k├Âle (di┼čil, belirtme h├óli)
 
l┼ź alp-am l┼ź immer-am l┼ź im─ôr-am ┼ź l┼ź mimma ┼íum┼íu ina
veya s─▒─č─▒r (belirtme h├óli) veya koyun (belirtme h├óli) veya e┼ček (belirtme h├óli) ve veya herhangi bir ┼čey -den/-dan
 
q─üt m─ür aw─źl-im ┼ź l┼ź warad aw─źl-im balum ┼í─źb-─ź u
el (status constructus) o─čul (status constructus) adam (├óidiyet/genitif h├óli) ve veya k├Âle (status constructus) adam (├óidiyet/genitif h├óli) olmadan tan─▒k (├žo─čul, ├óidiyet/genitif h├óli) ve
 
riks-─ütim i-┼ít├óm-├ś ┼ź l┼ź ana maß╣úß╣ú─ür┼źt-im i-mߪźur-├ś
s├Âzle┼čme (├žo─čul, ├óidiyet/genitif h├óli) sat─▒n almak (3. tekil ┼čah─▒s, perfect zaman) ve veya i├žin koruma (├óidiyet/genitif h├óli) teslim almak (3.tekil ┼čah─▒s, preteritum zaman)
 
aw─źl-um ┼í┼ź ┼íarr─üq i-dd├ók
adam (yal─▒n h├ól) o (eril, 3. tekil ┼čah─▒s) h─▒rs─▒z (status absolutus) ├Âld├╝rmek (3. tekil ┼čah─▒s, edilgen, ┼čimdiki zaman)

Çeviri

Bir kimse, tan─▒k ya da yaz─▒l─▒ bir anla┼čma yokken ba┼čka bir adam─▒n o─člundan ya da k├Âlesinden g├╝m├╝┼č ya da alt─▒n, erkek ya da kad─▒n k├Âle, ├Âk├╝z ya da koyun, e┼ček ya da ba┼čka bir ┼čey sat─▒n al─▒rsa ya da ├╝cretini ├Âdeyerek kiralarsa h─▒rs─▒z addolunur ve ├Âl├╝mle cezaland─▒r─▒l─▒r. [8][9]

Ayr─▒ca bak─▒n─▒z

Kaynak├ža

  1. John Huehnergard & Christopher Woods, "Akkadian and Eblaite", The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages. Ed. Roger D. Woodard (2004, Cambridge) Pages 218-280
  2. Black, Jeremy A.; George, Andrew; Postgate, J. N. (1 Ocak 2000). A Concise Dictionary of Akkadian. Otto Harrassowitz Verlag. s. 10. ISBN 9783447042642. 15 Temmuz 2020 tarihinde kayna─č─▒ndan ar┼čivlendi. Eri┼čim tarihi: 15 Temmuz 2020.
  3. John Huehnergard and Christopher Woods, "Akkadian and Eblaite", in Roger D. Woodard, ed., The Ancient Languages of Mesopotamia, Egypt and Aksum, Cambridge University Press, 2008, p.83
  4. Deutscher, Guy (2007). Syntactic Change in Akkadian: The Evolution of Sentential Complementation. Oxford University Press US. ss. 20-21. ISBN 978-0-19-953222-3.
  5. 31 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde ar┼čivlendi. Andrew George, "Babylonian and Assyrian: A History of Akkadian", In: Postgate, J. N., (ed.), Languages of Iraq, Ancient and Modern. London: British School of Archaeology in Iraq, pp. 37.
  6. Geller, Markham Judah (1997). "The Last Wedge". Zeitschrift f├╝r Assyriologie und Vorderasiatische Arch├Ąologie. 87 (1): 43-95. doi:10.1515/zava.1997.87.1.43.
  7. M├╝ller-Kessler, Christa (20 Temmuz 2009). "Mandaeans v. Mandaic Language". Encyclop├Ždia Iranica (online 2012 bas.). Zeitschrift f├╝r Assyriologie und vorderasitische Arch├Ąologie 86 (1997): 43ÔÇô95.
  8. THE CODE OF HAMMURABI KING OF BABYLON ABOUT 2250 B.C. (PDF). Robert Francis Harper (─░ngilizce). The University of Chicago Press. 1904. ss. 12-13. 19 Eyl├╝l 2019 tarihinde kayna─č─▒ndan (PDF) ar┼čivlendi. Eri┼čim tarihi: 15 Temmuz 2020.
  9. "Babil Hukuku Ve Hamurabi Kanunlar─▒" (PDF). Tahsin Sayg─▒l─▒. Sosyal Ara┼čt─▒rmalar ve Davran─▒┼č Bilimleri Dergisi. 16 Temmuz 2020 tarihinde kayna─č─▒ndan (PDF) ar┼čivlendi.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.